Notlar

Türkçe Çoğul Sen Ne Güzel Bir Şeysin Aslında

SAVAŞ KILIÇ Geriye dönüp bakıyorum da birkaç yazı yazmışım Türkçe çoğul hakkında. Ama hayranlığım bitmiş değil.  Türkçede çoğul meselesi basit görünür ilk bakışta: İsimlere +ler/lar getirdiniz mi çoğuldur, getirmediniz mi tekil. Ayrıca sayı sıfatının peşinden gelen isim çoğul eki almaz, örneğin: 10 kaplan gücünde. Eh, yanlış olduğunu söyleyecek halimiz yok. Fakat biraz eksik. Hangi bakımdan? 

By |2020-04-25T10:36:59+03:00Mart 26th, 2019|Categories: Notlar|Yorum yok

Et’nin (ve and’in) Bazen “Ama” Diye Çevrilmesi

SAVAŞ KILIÇ Bu yazılara uzun süre sonra dönüp bir ekleme (belki eklemeler ?) yapmak istiyorum. Tuncay Birkan’ın “bağlaç deyip geçme tanı” üstbaşlıklı yazılarına bir zeyl olarak da okunabilir bu notum tabii. Konumuz, Fransızca et (ve İngilizce and) bağlacının adversatif işlevi. Bu tür “basit” kelimelerin çevirisi genelde kolay görünür, karşılıklarının her dilde üç aşağı beş yukarı

By |2019-01-30T13:20:12+03:00Ocak 30th, 2019|Categories: Notlar|Yorum yok

“Or”a Devam: Üç Hal Daha

TUNCAY BİRKAN Bir önceki yazıda üç farklı şekilde çevrilebileceğine dikkat çektiğim “or” için, bazı bağlamlarda (bir çevirmen amentüsü olsa, içinde en sık geçen kelime bağlam olurdu herhalde) üç farklı Türkçe karşılık daha kullanılabileceğine dikkat çekmek istiyorum bu yazıda da. “Şu yazıyı en baştan or’un altı hali diye yazsaydın da bizi uğraştırmasaydın” diyecekler haklıdır, özrüm sadece

By |2019-01-30T13:23:57+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok

“AND/UND/ET= VE” Denklemi Yanlıştır

TUNCAY BİRKAN Yine basit kelimelerden gidiyoruz. Bu “ufak ama mide bulandıran” basit ayrıntılar, çapaklar bir dolu metnin okunurluğunu, akıcılığını olumsuz yönde etkilediği, bazen de düpedüz yanlış anlamalara neden olabildiği için bir süre daha bunlar üzerinde oyalanacağız... Bu seferki konumuz “ve”. İngilizce, Almanca ve Fransızcada bu kelimenin karşılığı olan “and /und/et” sözcükleri, bu dillerde Türkçede görmediği

By |2018-03-09T16:45:46+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok

Türkçenin Zaman Kipi Zenginliği: Hem İmkân Hem Tuzak

TUNCAY BİRKAN Bu yazıda zaman kiplerinden bahsedeceğim, ama peşinen söyleyeyim: takip kolaylığı açısından kiplerin bilimsel adlarını zikretmeyeceğim, o kipte kullanılan ekleri isim haline getireceğim. Birkaç hafta önce Radikal İki’de sayın Ümit Kardaş’ın bir yazısı yayınlandı. İçinde Edward Said’in de sık sık adı geçen, hatta ondan birkaç alıntıya da yer verilen bir yazı. Alıntıların çoğunu sanırım

By |2018-03-10T20:02:02+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok

Türkçede Cümlenin Bilgi Yapısı Üstüne Kısa Bir Not

SAVAŞ KILIÇ Cümle yapısı nispeten esnek olan dillerde, kelimelerin cümle içinde hangi sırayla kullanıldığı, söylem veya metinde verimli, etkili bilgi aktarımında önemli rol oynar. Okul dilbilgisinde "cümlede vurgu" diye öğretilen şey, Türkçe cümlenin bilgi yapısı konusunda basit de olsa bir fikir verir: Cümlenin öğesi yükleme yaklaştırıldıkça vurgu artar, diye öğretirler bize; doğru ama eksik... çünkü

By |2018-03-09T16:58:57+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok

Türkçede Artikelin (Tanımlık, Harfitarif) Bulunmayışı

SAVAŞ KILIÇ Türkçede morfolojik kategori (sözcük türü) olarak artikel bulunmadığı doğruysa da, Türkçeye özgü birtakım biçim birimleri veya dizim kuruluşları, İng. ve Fr. artikelleri karşılayabilmekte veya (tersinden bakarsak) söz konusu dillere ancak artikellerle çevrilebilmektedir. Gönderileni belirsiz (indefinite / indéfini)  artikelleri karşılamak için başvurulabilecek yolları ele alalım. a/an I) bir Türkçe bir sözcüğü özü itibariyle bir artikel değil, sayı

By |2018-03-10T20:03:48+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok

Özne ile Yüklemin Çoğulluk Bakımından Uyumu

SAVAŞ KILIÇ Türkçede 3. tekil şahıs fiil cümlelerinin çekiminde Ø (sıfır) ile temsil edilir: (1) Ahmet eve gitmedi(Ø).i Buna karşılık 3. çoğul şahıs çekiminde –lAr ekinin kullanımı çeşitli koşullara (bilinçdışı kurallara) bağlıdır. 3. çoğul şahıs çekim eki, I) daha önce sözü geçmiş (bkz. ileride “CÜMLE-ÜSTÜ İLİŞKİLER”) veya dildışı bağlam sayesinde bilinen çoğul öznenin (+canlı) işlediği fiile mutlaka eklenir:ii (2a) Bodrum’a

By |2018-03-10T20:02:48+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok

O / Onlar: O ve Onlar Zamirlerinin Yanlış Kullanımı ve Zamir Düşürme, Kendi Zamiri

SAVAŞ KILIÇ I) Türkçede kişi zamirlerinin kullanım koşulları Türkçede kişi zamirlerinin kullanımı Batı dillerinden farklıdır. Eklemeli bir dil olduğu için şahıs bilgisi hem yüklemdeki çekim ekleriyle hem de bağımsız zamirlerle verilebilmektedir. Bu nedenle Türkçe de “zamir düşüren diller” arasında sayılabilir. Türkçe’nin “zamir düşürme” özelliğine daha 1932'de işaret eden Ahmet Cevat [Emre], özne “ ‘karine’ (bağlam)

By |2018-03-09T17:08:59+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok

Çoğul Tamlayan Olur mu?

SAVAŞ KILIÇ Çoğul tamlayanlı belirtisiz isim tamlamalarının sıklığı, İngilizce ve Almancada olduğu gibi, Türkçede de, Fransızcanın aksine, düşüktür. Düşük derken, gerçekten düşük: Yüzde birin altında.i Dolayısıyla, Fransızcadan yapılan çevirilerde sık rastlanan “çoğul tamlayanla kurulmuş belirtisiz isim tamlamaları” okuyanı yadırgatıyor. Özellikle aşağıdaki örnekler ve benzeri kullanımlar, kulağı tırmalıyor ve çoğulu tekilleştirmeye zorlayıp, okuru gereğinden fazla oyalıyor:

By |2018-03-09T17:11:32+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok

-ce/ca Eki Türkçede Zarf Yapar mı?

SAVAŞ KILIÇ Çevirilerde sık karşılaşılan Türkçe sorunlarından biri, öteden beri zarf kategorisiyle ilgilidir. Batı dillerinden yapılan çevirilerde, İng. +ly eki ve Fr. +ment eki, Türkçe +ce/ca (=+cA) eki ile karşılanmaya çalışılıyor: Kurdukları metnin kök ve ek yapısı bakımından (yani, “morfolojik” olarak) da kaynak metne birebir uymasını isteyen kimi çevirmenler tarafından +cA eki bol bol, hatta

By |2018-03-09T17:01:03+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok

“Or”un Üç Halinden Yola Çıkarak

TUNCAY BİRKAN İngilizcedeki en basit kelimelerden biri olan "or"un üç farklı şekilde çevrilebileceğini gözardı ediyor birçok çevirmen. Hayır hayır, "ya da", "veya", "yahut" seçeneklerinden bahsetmiyorum.   Bunlar çevirmenin dil tercihine bağlı seçimler ve hepsi de aynı anlama geliyor sonuç olarak. Bu üçü herkesin bildiği birinci karşılık benim sınıflamamda. Ama kimi bağlamlarda "or"u "yani" ile, kimi

By |2019-01-30T13:24:41+03:00Nisan 15th, 2015|Categories: Notlar|Yorum yok