Tip Sözleşme

Yayınevi ile yazılı sözleşme yapılması, çevirmenin mali ve manevi haklarının takibi için büyük önem taşır. Çevbir’in önerdiği asgari şartları içeren Tip Sözleşmede özellikle SÖZLEŞME SÜRESİ (IX), TELİF YÜZDESİ (IV), YAYIMLANMA TARİHİ ve TESLİM TARİHİNE GÖRE ÖDEME (VIII) maddelerine dikkatinizi çekeriz.

 

Tip Sözleşme
İşbu Sözleşme,
…………………………………………….. adresinde mukim …………………… (bundan böyle birden fazla kişi söz konusu olsa bile kısaca “Çevirmen” olarak anılacaktır)
ile
……………………………. adresinde mukim, ………………… tarafından temsil edilen …………… (bundan böyle kısaca “Yayınevi” olarak anılacaktır.) arasında aşağıdaki şartlarla, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümleri ve bu kanunun değiştirilmiş maddeleri muvacehesinde akdedilmiştir.
(I) Sözleşmenin Konusu:
Bu sözleşme, ……………….’e [yazar adı] ait ………………………… adlı, Türkçe yayın hakkı ….. tarihinde ….. yayınevinden/ …. ajansından alınmış olan eserin Türkçe çevirisinin (bundan böyle kısaca “Eser” olarak anılacaktır) mali haklarının ve bu mali haklara ilişkin kullanma ruhsatının (lisans) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun hükümleri ve bu sözleşmenin şartları çerçevesinde Çevirmen tarafından sözleşme süresince Yayınevi’ne devredilmesine ilişkindir.
(II) Garanti Taahhüdü:
(1) Çevirmen Eser’in kendisine ait olduğunu, üçüncü şahısların Eser üzerinde herhangi bir hakkı bulunmadığını ve üçüncü şahıslarca aksi bir talepte bulunulması halinde kendisinin hukuken sorumlu olduğunu;
(2) Eser’in mali haklarını başka şahıslara daha önceden devretmediğini ve bundan sonra da devretmeyeceğini ve yine Eser’i aynen veya değişik adla veya kısmi değişiklikler yaparak başkalarına kısmen de olsa devredemeyeceğini beyan ve kabul eder.
(3) Buna karşılık Yayınevi, işbu sözleşmeyle Çevirmen’den devraldığı mali haklar dışında Eser üzerinde herhangi bir tasarrufta bulunmayacağını, ayrıca 5846 Sayılı FSEK hükümleri çerçevesinde, Çevirmen’in eser sahibi olarak manevi haklarını ihlal etmeyeceğini beyan ve kabul eder.
(III) Devredilen Mali Hakların Hukuki Kapsamı:
(1) Çevirmen, sözleşmenin devamı süresince yer itibariyle sınırsız biçimde, Eser’in yeniden ve gözden geçirilmiş basımları dahil, kitap olarak basım, dağıtım ve satışını kapsayan çoğaltma ve yayma haklarını Yayınevi’ne devretmiştir.
[isteğe bağlı:] Çevirmen yukarıda belirtilen çoğaltma ve yayma haklarının yanında; a) Eser’in kitap kulübü ve promosyon basımlarını çoğaltma ve yayma haklarını,
b) Eser’in antoloji, derleme, külliyat gibi seçme ve toplama eserler tertibine katarak işleme ve bu işlenmeleri çoğaltma ve yayma haklarını,
c) Eser’i gazete dizisi ve dergi seri yazısı olarak işleme ve bu işlenmeleri çoğaltma ve yayma haklarını,
d) Eser’i tiyatro ve sahne gösterilerine uyarlayarak işleme ve bu işlenmeleri temsil haklarını, e) Eser’in işaret-ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkını, sözleşme süresi ile sınırlı olarak Yayınevi’ne devretmiştir.
(2) Yayınevi devraldığı mali haklara ilişkin üçüncü şahıslarla yapacağı lisans ve devir sözleşmelerinden elde edeceği telif kazançlarının;
a) Eser’in kitap kulübü ve promosyon basımlarında (% 50)’sini,
b) Eser’in seçme ve toplama eserler içinde basımlarında (% 60)’ını,
c) Eser’in gazete dizisi ve dergi seri yazısı olarak basımlarında (% 60)’ını,
d) Eser’in tiyatro ve sahne gösterilerine uyarlanarak temsilinde (% 75)’ini,
“yasal kesintiler” düşüldükten sonra ve telif tutarının tamamının tahsil edilmesini izleyen otuz (30) gün içinde Çevirmen’e ödeyecektir.
(3) Yayınevi, işbu sözleşmeden doğan hak ve alacaklarının tamamını veya bir kısmını Çevirmen’in yazılı muvafakatini alarak üçüncü kişilere temlik etme konusunda Çevirmen tarafından yetkilendirilmiştir.
( IV ) Telif Ücreti Ödemesi, Baskı Sayısı :
(1) Eser’in ilk baskı sayısı …………. adet olacaktır. Satış fiyatını Yayınevi tek başına tespit eder.
(2) Yayınevi, Çevirmen’e Eser’in her baskısı için, söz konusu baskının ilk satışa sunulduğu tarihteki etiket fiyatı ile baskı adedinin çarpımı üzerinden % …. net (2000 baskı üzerinden %7’ye karşılık gelecek bedelden az olmamak kaydıyla) telif ücreti ödemeyi taahhüt eder.
Telif ücreti ödemeleri, Yayınevi tarafından Çevirmen’in bildirdiği ………………….. no.lu TL hesabına ………………….. tarih(ler)inde havale edilecektir.
(V) Avans Ödemesi:
Telif ücretine mahsup edilmek üzere Yayınevi, Çevirmen’e …………… ve ……………. tarihlerinde ……………… TL/ tutarında avans ödemesi yapmayı kabul eder. Bu avans, telif ücretinin kısmi teminatıdır.
(VI) Ücretsiz Nüsha:
Yayınevi, Çevirmen’e baskısı yapılan Eser’in ilk basımından ve sonraki basımlarından baskı adedinin %1’ini ücretsiz olarak verecektir. Çevirmen, bu sayıyı aşan taleplerde bulunması halinde kitabı en az %40 indirimle alabilecektir.
(VII ) Eser’in Yayınevi’ne Teslimi:
(1) Çevirmen, Eser’in orijinalini ve çevirisini bu sözleşmenin akdinden itibaren ……… ay içinde bilgisayar dosyası formatında ya da bilgisayarı yoksa daktilo edilmiş olarak Yayınevi’ne teslim edecektir. Bu süre içinde Eser’in mücbir sebepler dışında kalan sebeplerle teslim edilmemesi halinde, Çevirmen’e teslim için ….. günlük ek süre tanınır.
(2) Yayınevi, Eser’in, orijinal eserin amacına, içeriğine ve üslubuna sadık ve ayrıca Yayınevi’nin ihtiyacına ve taleplerine yanıt verecek şekilde çevrilmediği görüşünde ise ve akdedilen Sözleşmeye uygun olmadığı kararına varırsa bu kararı çevirinin tamamının teslim alındığı tarihten başlamak üzere en geç iki ay içinde Çevirmen’e bildirecektir. Aksi takdirde çeviri kabul edilmiş sayılacaktır. Eserin Yayınevi tarafından tatmin edici bulunmadığı hallerde Çevirmen bir “hakem kurulu”nun incelemesini talep edebilecektir (bu kurul, birisi Yayınevi’nin, birisi Çevirmen’in, birisi de seçilen bu iki ismin belirlediği üç kişiden oluşacak; kurulun masrafları Yayınevi tarafından karşılanacak ve aldığı karar nihai kabul edilecektir).
(VIII ) İlave Maddeler:
(1) Çevirmen’in adı Eser’in kapağında ve Eser’le ilgili her türlü afiş, ilan, reklam metni vb.’de zikredilecektir.
(2) Eser üzerinde Yayınevi’nin yapmak istediği tüm değişiklikler Çevirmen’in onayı alınarak yapılacak ve redaksiyonu bitmiş olan metin, yapılan değişikliklerin görülebileceği biçimde mutlaka …….. haftada gözden geçirmesi için Çevirmen’e gönderilecektir.
(3) Eser Çevirmen tarafından Yayınevi’ne teslim edildikten sonra en geç on sekiz ay içinde basılacaktır. Çevirmen’e yapılacak ödemeler, Eser hangi tarihte basılırsa basılsın teslim tarihinden sonraki üç ay içinde tamamlanacaktır.
(4) Yayınevi Eser’i Türkçe’de yayınlama hakkının yazardan ya da yazarın yetkili temsilcisinden alınmış olduğunu garanti eder ve bu hakkın kaç yıllığına alınmış olduğunu Çevirmen’e bildirir.
(5) Yayınevi, avans ve telif ödemelerini sözleşmede belirtilen süre dolmasına rağmen yapmamışsa Çevirmen’e yasal faiz oranında ek ödeme yapacaktır.
(6) Yayınevi, yılda bir kere Çevirmen’e, Eser’den kaç kopya satıldığıyla ilgili yazılı bilgi verecektir.
(7) Hastalık, kaza ve mücbir sebeplerle Eser’in tamamlanması olanaksız hale gelirse, Çevirmen zaman yitirmeden Yayınevi’ni durumdan haberdar edecek ve tamamlanmış Eser’e katkısı oranında IV-2. maddesinde belirtilen meblağın bir bölümünü alma hakkına sahip olacaktır; ayrıca yine tamamlanmış Eser’e katkısı oranında, kendisinden sonraki çevirmenin yapacağı çalışmaya gerekli itibar gösterilmek kaydıyla Eser’de ve Eser’le ilgili tanıtım malzemelerinde adı zikredilecektir.
(IX ) Süre ve Fesih:
(1) Bu Sözleşme, ….. tarihinde akdedilmiş olup 5 yıl boyunca geçerlidir.
(2) Eser’in ilk mevcut baskısının tükendiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde Yayınevi, durumu Çevirmen’e bildirecektir. Eser’in tükenmesi halinde Yayınevi tarafından altı ay içinde yeni baskısı yapılacaktır. Eser’in yeni baskılarının kaçar adet yapılacağı Çevirmen’e her baskıdan makul bir süre (15 günden az olmamak kaydıyla) önce yazılı olarak bildirilecektir. Çevirmen, Eser’in her yeni basımının yapılmasından sonraki bir ay içinde baskı sayısı x etiket fiyatı x %…. telif ücreti alacaktır. Yayınevi 6 ay içerisinde Eser’in yeni basımını yapamazsa, işbu sözleşmeyle devredilen haklar Çevirmen’e geri dönecek ve Çevirmen için haklı nedenle fesih hakkı doğacaktır.
(3) Bu sözleşme Yayınevi’nin Eser’in baskılarını ve telif ödemelerini (mücbir sebepler dışında kalan durumlarda) …….. aydan fazla geciktirmesi durumunda Çevirmen tarafından haklı nedenlerle feshedilebilir.
(4) Çevirmen’in sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi durumunda:
(a) Yayınevi, daha önce yaptığı telif ödemelerine ilişkin Çevirmen’den herhangi bir talepte bulunamayacaktır.
(b) Yayınevi, fesih tarihine kadar tahakkuk etmiş telif alacaklarını sözleşmenin feshini izleyen iki (2) ay içinde Çevirmen’e ödeyecektir.
(c) Yayınevi, fesih tarihinde elinde bulunan kopya sayısını Çevirmen’e bildirecek ve bu kopyaların satılması sonucu doğacak telif alacaklarını, bu sözleşmede öngörülen oran ve süreler çerçevesinde Çevirmen’e ödeyecektir.
(X) Tebligat Adresleri :
Tarafların yukarıda belirtilen adresleri, yasal ikametgah adresleri olup, adres değişiklikleri diğer tarafa yazılı olarak bildirilmediği sürece işbu adreslere yapılacak tebligatlar geçerli olacaktır.
Uyuşmazlıkların çözümünde ……….. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk ve Ceza Mahkemeleri ve ………….. İcra Daireleri yetkili olacaktır.
(XI ) Diğer Hükümler :
(1) Yayınevi, mücbir sebeplerin ortaya çıkması durumunda Eser’in basılmaması hakkını saklı tutar.
(2) Eser’in baskı ve kapak düzeni, kağıdın cinsi ve kalitesi, kitap boyutları ve bunlara benzer teknik ve estetik konularda karar verme yetkisi Yayınevi’ne aittir.
(3) Sözleşmenin yürürlükte olduğu tarihlerde Yayınevi’nin izni olmaksızın Eser, Çevirmen dahil hiç kimse tarafından fotokopi, teksir, film vb. biçimlerde çoğaltılamaz ve dağıtılamaz; kartpostal, afiş vb. haline getirilemez, kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz.
(4) Taraflar iyi niyet kuralları çerçevesinde Eser’i herhangi bir biçimde reklam ve tanıtım aracı olarak kullanabilirler.
(5) 11 madde ve …….. sayfadan oluşan bu sözleşme ………………….. tarihinde 2 nüsha olarak düzenlenmiş ve taraflarca tüm hükümleri okunmak suretiyle imza edilmiştir.