Bandrol sorunları: Kamuoyuna duyuru

Kamuoyuna Duyuru 

Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nün (THGM) 30 Mart 2019’da yaptığı açıklamada belirtildiği üzere, Türkiye’de eser sahiplerinin haklarını korumak için kitaplara bandrol yapıştırılması zorunluluğu vardır. Bandrol uygulaması esasen “korsan kitap” denen izinsiz çoğaltımlarla, yani bir yayınevinin kitabının yetkisiz üçüncü kişilerce çoğaltılıp piyasaya sürülmesiyle mücadele etmek için geliştirilmiştir. Zamanla bandrol uygulaması eser sahiplerinin eserlerinin çoğaltımı hakkında bağımsız bir kaynaktan bilgi edinebilmesine de hizmet etmeye başlamıştır. Bu kapsamda çevirmen bilgisi de bandrol alımında verilmesi gereken zorunlu bilgiler arasında yer almakta ve Çevirmenler Meslek Birliği’nin (Çevbir) girişimi sonucu şu anda THGM’nin bandrol sorgulama sayfasında (http://www.telifhaklari.gov.tr/kitap-bandroller) çevirmen adına da yer verilmektedir. Ancak daha etkili bir denetim için, çevirmenlerin eserlerine ait bandrol bilgilerine e-devlet üzerinden erişebilmesi gerekmektedir; bunun sağlanması için THGM nezdinde girişimde bulunmaya devam edeceğiz. 

“Korsan kitap”la mücadele için geliştirilmiş olan mobil telefonlardaki Bandrol Sorgulama Uygulaması’nın kamuoyunca bilinirliğinin artmasıyla çeşitli kitaplarda bandrol uyumsuzluğu olduğu ortaya çıkmıştır. Bandrol uyumsuzluğu bir ipucudur, ancak ortada bir usulsüzlük olup olmadığını anlamak için birtakım başka bilgilere de ihtiyaç vardır. Böyle bir durumda atılabilecek adımları çevirmenler ve yazarlar için aşağıda sıralamaya çalıştık:  

  1. Kitabın arkasında yanlış bandrol varsa eser sahibinin bu nüshayı saklaması gerekir;
  2. a) eser sahibi yazarsa e-devletten bandrol bilgilerini indirebilir; b) eser sahibi çevirmense ama Çevbir üyesi değilse, THGM’ye dilekçeyle başvurup bandrol bilgilerini isteyebilir; c) üyeyse Çevbir’e başvurup bandrol bilgisini talep etmemizi isteyebilir; 
  3. eser sahibinin, telif sözleşmesini okuması ve yeni baskı hükümlerine özellikle dikkat etmesi gerekir; 
  4. kitap için yatırılmış telif ücretlerinin dekontlarını bankasının internet şubesinden indirebilir;
  5. yeni baskılar için yayınevinden bilgi gönderilmişse; THGM’nin verdiği bandrol bilgilerini, sözleşme hükümlerini ve ödemeleri karşılaştırmalıdır;
  6. bir uyumsuzluk varsa ve eser sahibi a) şayet yazarsa yayınevinden açıklama istemeli (ya da ilgili meslek birliğine başvurmalı); b) üyemiz olan bir çevirmense yayınevinden kendisi açıklama isteyebilir ya da Çevbir’e başvurabilir (bu konularda tecrübeli değilse Çevbir’e başvurmasını öneririz); c) üyemiz olmayan bir çevirmense üyelik başvurusunda bulunarak bu süreci aynı şekilde başlatabilir.

Çevbir, üyelerinden gelen talepler doğrultusunda, üyelerinin haklarını araştırmaya ve hak ihlallerini takip etmeye devam edecektir.   

Çevbir Yönetim Kurulu