UNTERTITELFORUM ve AVTE’den AB Komisyonu’na Açık Mektup

UNTERTITELFORUM ve AVTE’den AB Komisyonu’na Açık Mektup

(UNTERTITELFORUM* ve AVTE’den** AB Komisyonu’na Açık Mektup)

Avrupa Birliği Komisyonu’nun Avrupa yapımı görsel ve işitsel işlerin dolaşımını artırmak amacıyla başlattığı altyazıların birçok kişi tarafından ortaklaşa üretilmesi inisiyatifi hakkında açık mektup…

Altyazı çevirmenliğini meslek olarak icra eden bizler, söz konusu inisiyatifle ilgili kaygılarımızı dile getirmek isteriz. Sunduğunuz özette film başına 600 ile 1000 avro arasında seyreden ‘yüksek’ altyazı maliyetlerine değinmişsiniz. Bu belirtilen rakamlar kabataslak ve epeyce düşük bir ücretlendirmeye işaret etmektedir. Çoğu altyazı çevirmeninin zamandan tasarruf etmek amacıyla kullandığı profesyonel yazılımların yardımıyla dahi, uzun metraj bir filmin altyazı çevirisini hazırlaması dört gün ile on gün arasında bir vakit almaktadır. Bu süre, filmin uzunluğuna ve filmde yer alan diyalogların karmaşıklığına göre değişir. Hal böyleyken, profesyonel altyazı çevirmenleri (birçoğu üniversite eğitimi almış, yabancı dil alanında deneyim kazanmış kişiler olsalar da) saat başı ücret hesaplamalarında asgari ücretin çoğu kez altında gelir elde eder. Bu mesleği icra eden kişiler yıllardır bu ekonomik tablonun yarattığı baskıyı solumaktadır. Gelinen noktada ise altyazı çevirisi için ödenen ücretler, kişilerin bu mesleği sürdürmelerini olanaksız hale getirmiş ve çoğu altyazı çevirmenini meslekten ayrılmak zorunda bırakmıştır. Konuyu bu açıdan ele alınca, iyi niyetle örgütlediğiniz inisiyatif ile ilgili yazdıklarınızı okurken yaşadığımız tedirginliği tahmin edebileceğinizi sanıyoruz. Amacınızın “Avrupa yapımı görsel-işitsel işlerin çevrimiçi ortamda görünürlüğünü arttırmak, bu işlere yönelik arzı yükseltmek ve Avrupa Birliği kapsamında geçerli olan “talebe bağlı video” (VOD) hizmetlerini içeren kataloglardaki payını arttırmak” olduğunu belirtmişsiniz. Bu amaçları gerçekleştirmek adına filmlerin altyazı çevirilerini hiçbir ücret ödemeden hazırlatmak için çeşitli yollar arayışındaymışsınız. Bizler de aşağıda ortaya koyduğumuz soruları göz önünde bulundurmanızı rica ediyoruz:

1.       Gerçekten altyazı işini dış kaynaklara (taşeronlara) devredip amatörlere ve makinelere mi yaptırmak istiyorsunuz? Filmin ileteceği bilgilere, dil dizgesine ve önceki diyaloglara ya da ilerideki sahnelerine göndermelere dokunmadan diyalogları okunabilir kılacak şekilde sıkıştırmak kolay bir iş değildir. Altyazı çevirmenlerinin çeviri dillerinde olduğu kadar görsel-işitsel araçlar konusunda da bir görüş sahibi olması gerekmektedir. Mesajı iletmek ve var olan sınırlı vakitte olabildiğince kolay okunmasını sağlamak için eğitimleri, deneyimleri, teknik bilgileri ve altyazıyı defalarca yeniden yazma isteği olmalıdır. Makine çevirisi konusuna gelince, makineler kavramaları mümkün olmayan konuşma diline özgü deyişlerle, kelime oyunlarıyla ve bunun gibi pek çok nitelikle dolu olan günlük dili bırakın hala standart metinleri bile zar zor çevirebiliyorlar.

2.       Bir ya da hatta muhtemelen birkaç amatör çevirmen bir filmin altyazılarını birlikte çevirdiğinde telif hakkı ihlalini nasıl önlemeyi planlıyorsunuz?

3.       Nasıl bir iş akışı öngörüyorsunuz? Hızlıca ve amatörler tarafından yapılan çevirileri düzeltmesi için pahalı editörlerle mi anlaşmayı düşünüyorsunuz? Hangi profesyonel çevirmene sorarsanız sorun kötü bir çeviriyi düzeltmenin bir metni sıfırdan çevirmekten daha uzun süreceğini size söyler.

4.       Profesyonel film yapımcılarınn ve senaryo yazarlarının birkaç yüz avro için yıllar süren sıkı çalışmalarının meyvesini bir gecede muhtemelen filmlerinin ününü mahvedecek insanların ellerine bırakmasını mı öneriyorsunuz? Genel kamu algısının aksine altyazı çevirisi sadece bir metnin çevirisinden ibaret değildir. Kötü altyazılar, diyaloglar kötü bir şekilde çevrildiğinde ya da sınırlı vakit altyazıyı okumaya yetmediğinde, ki bu izleyicilerin filmin akışını takip edemeyeceği anlamına gelmektedir, filmi  küçük duruma düşürebilir ya da anlaşılmaz olarak nitelenmesine neden olabilir. Birçok kişinin ortak bir biçimde yaptığı projeler sonucunda ortaya çıkan altyazılar bu tür hatalarla dolu olacaktır.

Eğer Avrupa Birliği, küçük ölçekli filmlerden daha geniş bir yelpazeyi, daha kalabalık bir izleyici kitlesine ulaştırma isteğinde samimiyse, bunu başarmanın yolu altyazıyı gün geçtikçe daha da ucuza getiren çözümler bulmaya çabalamak değildir. Hiçbir yönetmen, sırf video kamera satın aldı diye komşusuna görüntü yönetmenliği teklif etmez. Avrupa Birliği Komisyonu, bunun yerine, altyazıyı post prodüksiyon sürecinin standart bir parçası haline getirmek ve bu işin içinde olan bütün profesyonellerin daha adil ücretler karşılığında çalışmasını sağlamak için çaba göstermelidir. Film diyaloglarının çevirisi, filmin bütçesine dahil edilmeyen ve sonradan akla gelen münasebetsiz bir düşünce olarak algılanmaya devam edildiği sürece, altyazı çevirisi hakkettiği takdire asla ulaşamayacaktır. Birçok kişinin ortaklaşarak gerçekleştirdiği altyazı çevirileri bir filmin uluslararası şöhretini zedelemekten başka bir işe yaramaz. Bu senaryoda herkes kaybeder: Bedavaya çeviri, ucuz etin yahnisi gibi yavan olur!

Untertitelforum üyeleri

AVTE üyeleri

Hinrich Schmidt-Henkel, VdÜ*** Başkanı

Eva Leipprand, VS*** Başkanı

Eylül, 2015

*Untertitelforum, Almanya, Avusturya ve İsviçre’de yaşayan, çeşitli dillerden çeşitli dillere çeviriler yapan altyazı çevirmenleri tarafından temelleri atılan bir inisiyatiftir.

** AVTE: Avrupa Altyazı ve Dublaj Çevirmenleri

***VdÜ Alman Kitap Çevirmenler Meslek Birliği

****VS Alman Yazarlar Birliği 

Back to Top